Phan vùng (Trích từ Việt sử: Xứ Đàng trong 1558 - 1777 (Cuộc nam tiến của dân tộc VN), NXB khoa học xã hội 2016)

Bạn đang xem: Việt sử xứ đàng trong

Nhiều sự kiện lịch sử vẻ vang vốn rất phức hợp và chồng chéo trong công cuộc khai thác và “mở cõi” đất Nam bộ đã được Phan Khoang, dựa trên hệ thống sử liệu đồ vật sộ, miêu tả một cách mạch lạc trong tòa tháp Việt sử: Xứ Đàng vào 1558 - 1777 (Cuộc nam giới tiến của dân tộc VN).


*
Hình hình ảnh một số loại phi thuyền của nhà Nguyễn được xung khắc trên Cửu Đỉnh

Xem thêm: Cách Nấu Canh Chua Miền Tây Đậm Đà Chuẩn Vị Của Người Bản Xứ

Cuốn sách đã đóng góp phần đưa ông trở thành một trong những cây bút số 1 của sử học miền nam bộ trước 1975. Nhân thời cơ NXB khoa học xã hội tái bản tác phẩm này (theo bản in của NXB Khai Trí, sử dụng Gòn, 1969), giới trẻ xin trích ra mắt cùng bạn đọc.

sau khi các chúa Nguyễn thiết lập chính quyền nghỉ ngơi Đàng Trong, phía 2 bên Trịnh, Nguyễn chiến tranh 7 lần, khi đánh, lúc nghỉ trong veo 45 năm.

Tương quan lại lực lượng

Tài liệu ko cho chúng ta biết một bí quyết đích xác lực lượng quân sự chiến lược của chúa Nguyễn với chúa Trịnh vào các cuộc chiến tranh này, nhưng bọn họ biết có lẽ ở Bắc Hà, việc tổ chức triển khai quân team đã tất cả quy củ lâu đời. Bấy giờ đồng hồ chiến tranh, thay đổi loạn xảy ra luôn, chúa Trịnh lại ỷ vào binh lực để từ bỏ tồn, quan, dân cũng lấy bài toán quân có tác dụng trọng, cho nên vì vậy Bắc Hà đã bao gồm một đạo quân khá mạnh.

phái nam Hà, từ sau thời điểm chúa Thái Tổ đánh thắng Lập Bạo, vào cõi im ổn một thời gian lâu, quân đội vẫn như dịp chúa new vào, từ bỏ chức Chưởng dinh, Chưởng cơ cho đến Cai đội, chỉ dùng người công tộc và bạn Thanh Hoa, nhỏ cháu họ khủng lên thì tạo cho Cai đội trong quân ở những dinh, xem vậy quân đội chưa được không ngừng mở rộng thành một lực lượng của toàn dân.

Đại nam thực lục chi phí biên mang đến ta biết năm Quý ghen tuông (1653) là năm sắp đánh lần lắp thêm 5 với họ Trịnh (trận Ất Mùi, 1655), chúa Thái Tông mở một cuộc coi xét binh lớn ở An Cựu, ni xem số quân của các dinh, cơ, đội, thuyền tham dự, cùng lại cả thảy chỉ 22.740 người. Số lính chính quy của Bắc Hà, theo những người nước ngoài cho biết, tất cả tới 50.000 người đóng sinh hoạt Thăng Long.

Ấy là số chiến binh túc trực thông thường ở kinh đô. Gặp gỡ chiến tranh, chúa Nguyễn cũng tương tự chúa Trịnh, hoàn toàn có thể gọi thêm binh ở các địa phương với hương binh ở những phủ, huyện, như chúa Nguyễn Thái Tông đã có tác dụng năm Nhâm Tý (1672). Theo giáo sĩ Alexandre de Rhodes, vẫn mục kích đạo quân chúa Trịnh đi tấn công chúa Nguyễn năm Ất Mão (1626), thì quân cỗ của Bắc Hà không bên dưới 12 vạn, với thủy, cỗ cả thảy là trăng tròn vạn người.



Về thủy quân, Trịnh hơn nhiều Nguyễn. Vì chưng ở bắc có khá nhiều sông ngòi lớn, liên hệ với nhau, hạm chiến dễ điều đụng nên tín đồ bắc chú ý thủy quân, tu tạo nhiều chiến thuyền, còn nghỉ ngơi nam thì sông ngòi hẹp, lại không liên lạc được nhau, thuyền chỉ dùng ở mặt biển mà thôi. Giáo sĩ Alexandre de Rhodes trong dịp nói trên, đã thấy Trịnh Tráng bao gồm 600 chiến thuyền, to hơn tàu Âu châu thời ấy, mỗi mẫu trang bị 3 khẩu đại bác, mỗi bên thuyền có 25 người chèo, xen lẫn vào đám thủy thủ là những quân nhân chiến. Theo những tài liệu của nhiều giáo sĩ không giống nhau có mặt ở khắp Nam Hà khi ấy thì chúa Nguyễn có chừng 200 con thuyền thôi.

Theo giáo sĩ Bénigne Vachet (đến nam giới Hà năm 1671) thì chúa nam giới Hà có 40.000 lính chính quy, trong số ấy lấy 15.000 phòng ngự biên giới phương bắc, 9.000 giữ che chúa, 6.000 giữ lại dinh thự các hoàng thân, đại thần, 10.000 giữ các dinh (tỉnh) khác. Số phi thuyền của chúa lên đến 200 chiếc, nhưng con thuyền của Bắc Hà các gấp ba, gấp bốn số ấy, và lại lớn hơn, trang bị khí giới vừa đủ hơn.

Công trình phòng thủ quan trọng của chúa Nguyễn

Sau cuộc phát binh vào phái mạnh của chúa Trịnh năm Đinh Mão (1627) và sau bài toán trả lại dung nhan của vua Lê, chúa Hy Tông thấy rằng hy vọng bảo tồn phạm vi hoạt động và bảo trì địa vị thì chiến tranh với chúng ta Trịnh quan yếu tránh khỏi. Nhưng đã ráng thì trước buộc phải lo việc biên phòng.

May đâu, một nhân vật đã đi vào làm quen thuộc với chúa, được chúa tin dùng, đó là Lộc Khê hầu Đào Duy Từ, đã giúp chúa kế hoạch bố trí sự phòng vệ ấy. Nhì lũy trường Dục và Nhật Lệ do sáng kiến của Lộc Khê hầu vén ra đồ bạn dạng và thực hành những công tác, đang giữ một phương châm tối đặc trưng trong trận chiến tranh với bọn họ Trịnh, và chính nhờ hai công trình xây dựng kiến trúc ấy mà các chúa Nguyễn sẽ đẩy lùi những cuộc xâm nhập của quân Trịnh.

người ta yêu cầu tự hỏi vày sao chỉ bảo vệ ở Quảng Bình nhưng thôi, quân Trịnh không thể đổ xô ở một ở đâu khác rồi kéo đến che chúa Nguyễn sinh hoạt Phước Yên, sinh hoạt Kim Long, ngơi nghỉ Phú Xuân sao? Quân Trịnh quan yếu đổ bộ vào một trong những hải cảng như thế nào ở phía phái nam Thuận Hóa, sống Thị Nại, ví như vua Lê Thánh Tông vẫn làm, bởi bấy giờ Chiêm Thành còn tồn tại lực lượng, sợ hoàn toàn có thể bị kẹp vào giữa hai lực lượng Chiêm, Nguyễn thì không tồn tại đường thoát. Quân Trịnh cũng không thể đổ xô ở một hải cảng nào sát hơn, như cửa Việt, cửa ngõ Eo (hoặc điện thoại tư vấn là cửa Noãn, tức cửa ngõ Thuận An ngày nay) để rồi lên sông Quảng Trị tốt sông Thuận An, vì các sông này chật hẹp, phi thuyền lớn vào ko tiện. Vả lại ko binh gia làm sao lại rước quân xông thẳng vào đế kinh của địch là nơi phòng thủ chắc buộc phải nghiêm ngặt rồi. Vậy ý muốn đánh Thuận Hóa, ắt buộc phải đánh sông Nhật Lệ, đổ xô lên khu đất Quảng Bình, rồi từ kia quân bộ, quân thủy new chia ra mà lại đi công kích. Vì này mà Quảng Bình cần làm đất chiến trường cho hai họ Trịnh, Nguyễn xuyên suốt nửa cố gắng kỷ, trên đó hai lũy trường Dục và Nhật Lệ là đối tượng người dùng của nhị bên, bên đây cố giữ mang lại cùng, bên kia cố lấy mang lại được.

Bài viết liên quan