Hoàng cố Trong Tôi (Chuyện Tình Lá Diêu Bông)

DetailsWritten by Phạm DuyHits: 12342

... Tôi không có tham vọng nhập vai trò một đơn vị khảo cứu phê bình tất cả đủ phương tiện, thời gian và không gian để viết về một trong những nhà thơ lớn số 1 của nước việt nam hiện đại. Tôi chỉ mong muốn hoá giải một nỗi bi thiết thương tất cả trong tôi mọi khi nhớ tới Hoàng Cầm. Người các bạn thi sĩ cùng tuổi với tôi, vừa lao vào đời là được thuộc tôi thoả chí tang bồng khi cùng bước vào cuộc loạn lạc chống thực dân Pháp. Rồi vày phận nước long đong, với cảnh quốc gia và lòng dân bị phân chia bởi chủ nghĩa, chiến tranh và hận thù, cửa hàng chúng tôi mỗi bạn mỗi ngả. Trường đoản cú đó, tuyệt nhất là sau cuộc nổi dậy và bị tàn phá của một phong trào đối kháng, Hoàng ráng mất tích, vào đời anh cũng tương tự trong đời tôi.

Bạn đang xem: Sự tích bài thơ lá diêu bông

Suốt 30 năm trời, một tấm màn đen phủ lên cuộc đời với sự nghiệp của Hoàng Cầm, không cứ gì ngơi nghỉ Bắc Việt. Tính đến năm 1975, tại phái mạnh Việt Nam, tuy không thiếu những bài viết về những nhà thơ nổi tiếng của thời đại nhưng không có bất kì ai viết rất đầy đủ về anh. Chỉ tất cả Hoàng Văn Chí với cuốn sách TRĂM HOA ÐUA NỞ mang đến ta thấy thơ Hoàng cầm cố trong trào lưu Nhân Văn Giai Phẩm cùng chỉ gồm Trần tài năng cho in lại (với những khuyết điểm) một vài bài thơ tao loạn của thi sĩ trong một tuyển tập thi ca.Thời gian trôi đi, bỗng có lúc tôi khám phá ra một số bài thơ của Hoàng vắt rồi thấy mình phải viết ra rất nhiều gì còn nhớ được vị trí người chúng ta vãn niên này để, thêm một đợt tiếp nhữa (sau Nguyễn Chí Thiện), mang ra từ bóng tối một công ty thơ sáng sủa láng duy nhất của chúng ta...Ðó là đoạn MỞ ÐẦU của tập HOÀNG CẦM trong TÔI, một tiểu luận được viết ra sau ngay sát mười năm sinh sống đời lưu giữ dân -- nghĩa là vào mức 1984 -- duy nhất là sau thời điểm đã từ coi như mất quê hương rồi bỗng nhiên lại search thấy quê hương qua những bài thơ ẩn dụ của Hoàng vậy mà vô tình tôi được đọc. Sự soạn tập tiểu luận vừa kể và sự thành lập và hoạt động của những bản (tôi call là) Hoàng thế Ca cũng còn vì một ngẫu nhiên, tuyệt nói mang đến đúng hơn, vày một hữu duyên. Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối lập bất tương phùng.

*

Lúc chính là ngày mùng 1 mon giêng năm 1982. Trong một trong những buổi đi nghịch Los Angeles, bước vào một tiệm phở ở khu Chinatown, tôi bỗng gặp mặt triết gia Phạm Công Thiện đã ngồi dùng với một tín đồ bạn, giáo sư dạy Anh Văn. Trong bữa ăn ngồi riêng bàn, công ty chúng tôi nói vài ba mẩu truyện xã giao. New đây, Phạm Công Thiện cho tới nghe tôi ngâm thơ Hoàng vắt trong một đêm sinh hoạt tại thính phòng ART STUDIO của ký kết giả Nguyễn Tú A ở thành phố Westminster trong khu Bolsa. Anh cất tiếng hỏi :

-- Phạm Duy có biết con gái Hoàng cố là Kiều Loan đang ở chỗ này không ?Tôi giật mình vày cái tin quá bất ngờ này ! Ðã biết thoang thoáng vk cũ của Hoàng vậy là Kiều Loan người mẹ đang sống miền Washington DC, rồi hiểu thêm Kiều Loan Con cũng đã vượt biên, tuy thế tôi không thể ai ngờ rằng bà xã con của một người chúng ta rất xa tôi lại đang ở 1 nơi rất gần tôi, trong lúc tôi đã định tung ra những bài xích thơ phổ nhạc của người chúng ta đó ! cầm cố là tôi nằng nặc đòi được dẫn tức thì tới thăm bà xã con Hoàng Cầm...... Vào buổi chiều đầu xuân năm mới dương định kỳ này, trên căn gác nhỏ dại của một nhà ở nghèo ở giữa thành phố Los Angeles, hai người mẹ con Kiều Loan, Phạm Công Thiện và người chúng ta giáo sư cùng tôi đoàn kết quanh chiếc bàn nhỏ, bao gồm nắng Cali lọt qua cửa ngõ sổ, rọi xuống khay trà cùng đĩa bánh ngọt làm cho tôi lưu giữ tới vạt nắng hanh hao vàng sống vùng đất Bắc Giang ngày nào. Căn phòng bỗng nhiên dưng tất cả chút gió lạnh ngày thu Bắc Việt phảng phất về. Tôi tự dưng thấy vào tôi trườn lên một nỗi bi thiết rất là mênh mang. Người bầy bà ko tuổi kia là Tuyết Khanh đấy à ? Một câu thơ cũ của một fan tình xưa vang trong đầu tôi : tình nhân ơi, sợ quá thời gian...Chợt nghe người vk cũ của Hoàng cố kỉnh hỏi :-- Anh Phạm Duy còn ghi nhớ ngày làm việc Phố Nỉ không ? Ðây là phụ nữ Hoàng núm đó ! Anh gồm thấy cháu giống bố không?-- nhớ chứ ! làm thế nào tôi quên được cảnh Hoàng thay rung đùi dìm thơ trong dở cơm chia tay cùng với chị nghỉ ngơi BắcGiang ? Chị ơi, thấm thoát đã sắp 40 năm rồi ! Còn Kiều Loan thì giống tía quá thất thoát ! cháu kể chuyện cho bác nghe ngày cháu gặp mặt bố lần thứ nhất ở Saigon đi...Tôi được nghe Kiều Loan nôn nóng nói về việc gặp mặt Hoàng nắm như chạm chán một nhà thơ ngay sát gũi, hơn là chạm mặt một người thân phụ rất xa lạ, khi thi sĩ từ tp hà nội vào Saigon để chạm mặt con sau ngày 30 tháng tư 1975...Hôm nay, vào cuộc tiếp xúc với gia đình Hoàng cố sau 37 năm không gặp, tôi tránh ko hỏi tới đời tứ của hai bà mẹ con trong thực trạng vì thời cuộc mà bà xã phải lìa chồng, con lưỡng lự mặt cha. Ðóng vai fan phóng viên, tôi chỉ mong biết rõ hơn tiểu sử cũng tương tự những nhà cửa đầu đời của anh ý để đăng trong tè luận nói bên trên :Hoàng nắm tên thật là Bùi Tằng Việt, sinh vào năm 1921 (một bài xích báo làm việc Saigon gần đây cho biết anh sinh vào năm 1922) tại xã Lạc Thổ, thị xã Lang Tài, phủ Thuận Thành, tỉnh tỉnh bắc ninh trong một mái ấm gia đình Nho Giáo. Hoàng gắng học Tiểu học tại Bắc Giang rồi lên tp hà nội học Trung Học và đậu Tú Tài II Pháp. Lúc còn đang học lớp Ðệ Tứ, Hoàng nỗ lực phóng tác cuốn Graziella của Lamartine thành chuyện vn với thương hiệu Hận Ngày Xanh. Tiểu thuyết đầu tay của Hoàng vắt là Thoi Mộng, viết vào thời điểm năm 1943. Về bên Bắc Giang, dạy dỗ học tại trường La Clarté, Hoàng núm vẫn viết văn, làm thơ nhằm gửi đăng trên những báo đái Thuyết vật dụng Năm, tiểu Thuyết sản phẩm Bẩy. Anh là bạn dịch truyện ba Tư Một nghìn Ðêm Lẻ ra Việt ngữ...Ðang thao thức đi tìm những bài thơ mới cũ của thi sĩ, trong buổi gặp gỡ lý thú này, tôi mong biết thêm về hai nhiều loại thơ tình cùng thơ ẩn dụ của Hoàng Cầm, ngoài những loại kịch thơ, thơ binh đao mà tôi đã biết rành rẽ. Tôi bèn hỏi :-- Chị có còn ghi nhớ những bài xích thơ tình nhưng Hoàng vậy viết ra để tặng kèm chị ko ?Người bà xã cũ của Hoàng rứa định gọi cho chúng tôi nghe bài thơ thi sĩ tặng kèm bà vào thời điểm năm 1945 lúc bà còn là một nữ kịch sĩ Tuyết Khanh nhưng lại Phạm Công Thiện đề nghị chép bài thơ ra khiến cho cô phụ nữ ngâm lên. Cùng tôi đã ngất ngây vì giọng ngâm hết sức giống lối ngâm của Hoàng núm :Một sợi tóc treo ngang trước mộngMột hàng mi rũ bóng mặt đènMiệng cười cợt một đoá trao duyênLầu thơ new dựng không quên ý tình.Anh đang về trên đây lại gặp mặt mìnhCõi đời cõi tục giấc u minhNíu tay cười xuống hoàng hôn cũVớt mắt em về bến hoá sinh...Kiều Loan giống tía một phương pháp lạ thường. Cũng là đôi mắt có đuôi, mẫu mũi dọc dừa, cái miệng tươi hồng, mẫu giọng vào trẻo. Cô nói thân hai khúc thơ dìm : Hoàng chũm (không nói là ba cháu) dạy con cháu ngâm thơ đó...... Khanh ơi ! Thể xác hiu hiu bụiNắng dãi hoe vàng, em nơi đâu ?""Khanh ơi ! Thể xác hiu hiu bụi"" của Hoàng cố gắng cũng là ""Khanh của Hoàng ơi"" của Vũ Hoàng Chương kia ! giả dụ tôi nhớ không lầm thì -- trước hay trong nội chiến ? -- thi sĩ chúng ta Vũ cũng yêu phái nữ kịch sĩ này và cũng đều có một bài thơ mang lại Tuyết Khanh :Khanh của Hoàng ơi ! Lửa tư phươngSầu lên dằng dặc gió tha hươngHỡi ôi trạnh ghi nhớ niềm ly tánLại sót giống nòi thơ buổi nhiễu nhương.Hoàng Cầm còn có những câu thơ tình để tặng kèm Tuyết Khanh lúc hai người phải xa nhau trong tao loạn -- tuyệt khi mất nhau sau khi non sông bị phân đôi :Mái tóc buông suôi dòng khói lạnhBóng tín đồ thiếu phụ thoảng tối xuânMinh châu song hạt cài mặt gốiÐợi đến bao giờ gửi thay nhân...Trong khi quá khứ hiện lên qua phần đa lời thơ ngâm, tôi chú ý trộm Tuyết Khanh nhưng không kiếm thấy một đường nét cảm rượu cồn nào trên gương mặt hiền hậu của Bà. Bạn tình xa xưa của Hoàng Cầm, kinh nghiệm qua không ít truân chăm của cuộc sống thường ngày Việt phái mạnh trong nhị thời binh lửa, sau cuộc đổi đời nghỉ ngơi Hoa Kỳ đã kiếm được quên lãng, an nhiên vào Ðạo Phật rồi ! Tôi bỗng dưng thấy mình bao gồm lỗi khi đem dĩ vãng lại đến Bà. Mà lại tôi cứ tham lam gặng hỏi về việc nghiệp của nhà thơ và thấy vợ con anh cũng chần chờ gì cho lắm. Ví dụ điển hình không biết một bài thơ Hoàng nỗ lực soạn từ khi còn đang làm nghề giáo viên ở Bắc Giang mà chắc hẳn rằng thi sĩ đã và đang quên rồi ! hơn nữa, vì anh vắng phương diện trong 30 năm cần nếu có ai còn ở trong thơ anh thì cũng chỉ nằm trong lõm bõm vài ba câu thôi. Như hoạ sĩ kiêm thi sĩ Tạ Tỵ :Nếu anh còn trẻ con như năm trướcQuyết đón em về sinh sống với anhNhững chiều tối vàng phơ phất lạiAnh bầy em hát níu xuân xanh.? ? ?Nhưng thuyền em buộc trên sông hậnAnh chẳng quay về với trúc tơNgày tháng tỳ bà vương ánh nguyệtMộng héo bên tuy vậy vẫn ngóng chờ...Một người chắc rằng đã lớn tuổi với là dân thành phố hà nội cũ, vào một bài xích báo đăng bên trên nguyệt san âm nhạc Tiền Phong còn nhớ thêm bốn câu nữa :Nếu tất cả ngày như thế nào em trở gótQuay trở về viếng thăm lại bến thu xaThì song mái tóc ko xanh nữaMây bạc tình trăng nghìn vẫn thướt tha...Tôi đã phổ nhạc mấy câu thơ của bài thơ vô đề này với đặt tên bài thơ phổ nhạc là Tình Cầm. Bạn ta có thể hiểu đó là bài bác hát nói đến mối tình của Hoàng gắng hay bài xích hát nói về một mối tình của một danh nỗ lực nào đó. Ðể cho gồm đủ câu nhạc, tôi biên soạn thêm một đoạn lời (coi như sẽ là đoạn 2), mong mỏi rằng nó vẫn bên trong hơi thơ và cảm súc của thi sĩ :Có mây bàng bội bạc gây yêu mến nhớCó ánh trăng tiến thưởng soi giấc mơCó anh ngồi lại se phím cũMong chờ em hát khúc Xuân xưa...Bài Tình ráng được Thái Thanh, Duy Quang, Thái hiền khô và nhiều ca sĩ khác hát trong những băng nhạc phân phối tại Hoa Kỳ.Trong cuốn Hồi ký kết II, tôi đang kể lại những hoạt động vui chơi của tôi cùng Hoàng nuốm trong đao binh nhưng tôi còn loại bỏ một bài thơ rất đặc biệt quan trọng của Hoàng Cầm. Trong thành công Sông Lô, Hoàng Cầm bao gồm một bài xích thơ nhiều năm nhan đề Trường Ca Sông Lô (giống như mẫu tên bạn dạng nhạc của Văn Cao) :Sông Lô chẩy xuống Sông HồngSông Hồng trôi xuống đại dương Ðông xa vờiBiển Ðông dội sóng vang trờiNhắc đi bốn bể phần đông lời Sông Lô.... . . . . . .Em là em nhỏ bé Sông LôEm đi theo Chị bến bờ là đâu ?Chiều nay thương chị em em sầuCho em nhắc lể vài câu chổ chính giữa tình...Này Chị trông em nhé :Em trải tóc rừng xanhEm quấn khăn núi biếcÁo em sớm thì xanhChiều về đỏ như huyết...Bài thơ này, tôi đã ngâm cho Phạm Ðình Chương nghe khi vào làm cho rể bên họ Phạm Ðình, với đã khiến hứng mang đến cậu em soạn bài xích Hội Trùng Dương.Tại căn gác nhỏ tuổi ở Los Angeles này, sau thời điểm hỏi chuyện về Hoàng Cầm, tôi vui mắt vô cùng khi được nói cho vk con của anh ấy nghe về đều ca khúc tôi đang sẵn sàng tung ra, phóng tác từ bỏ lời thơ của thi sĩ. Ðể mang lại khán thính giả gọi được những bài ca đầy đặc thù ẩn dụ này, tôi đọc mang lại mọi người nghe đông đảo lời giới thiệu trước khi tôi hát Hoàng chũm Ca...Sau đó là hành trình lưu giữ diễn của Hoàng cố kỉnh Ca trên trái đất :* Buổi ra mắt Hoàng thay Ca (ngày 18 tháng 10-84, tháng sinh nhật của tôi) tại chống Trà Lê Uyên Phương ngơi nghỉ Santa Ana.Sau đó là hồ hết đêm diễn trên :* Café Viễn Xứ sống San Jose,* ngôi trường Ðại học tập Georges Mason sống Virginia,* nhà thờ Saint Teresa nghỉ ngơi Honolulu,* Town Hall sinh hoạt Melbourne,* cộng đồng Báo Chí trên Úc Châu sinh sống Sydney,* cùng Ðồng người việt ở London,* Báo Quê mẹ ở Paris,* Toà soạn của báo Ðộc Lập sống Stuttgart v.v...Hoàng gắng Ca là gì ? Ðó là những bài xích ca gợi các chiếc đẹp -- mỹ ảnh -- của non sông hơn là những cái sai, dòng xấu -- ảo ảnh, ác ảnh -- của quê hương qua tị nạn ca, ngục tù ca cùng tủi nhục ca. Ðó những bài thơ cơ mà người bạn thi sĩ viết ra sau vụ Nhân Văn giai tác và hiện giờ đã được tôi phóng tác thành ca khúc. Một ít ngày sau khi thuộc bị lũ áp với những văn nghệ sĩ phòng đối khác như Văn Cao, Phùng Quán, trằn Dần... Hoàng chũm cho luân giữ tại khu vực miền bắc một tập thơ truyền tay nhan đề Ðường Về tởm Bắc. Ðó là những bài bác thơ ẩn dụ, nếu hiểu lên thì bất cứ ai nghe cũng thấy bàng bạc tình những hình ảnh và mầu sắc tuyệt vời và hoàn hảo nhất của quê hương nhưng không có ai hiểu Hoàng Cầm ao ước nói gì trong đó...Tôi rất cần được nói rằng vào năm 1982, trong khi tôi đang căng thẳng vô thuộc sau sáu, bẩy năm sinh sống đời lưu vong, vào phần đa giờ phút lung linh hiếm có, tôi hốt nhiên nhìn ra ý chí của Hoàng Cầm trong những bài thơ đầy ẩn ngữ này. Tôi tự dưng hiểu được rằng : vào thời gian cuối thật niên 60, cho dù bị đẩy vào hoàn cảnh cùng cực của đời mình là bị bẻ bút và bị bao vây tài chính nên phải chào bán rượu lậu sinh sống vỉa hè nhằm mưu sống, cùng với tập thơ truyền tay Ðường Về kinh Bắc, Hoàng cố vẫn... Cứ làm cho thơ ! vào một miền nước nhà mà các thi bá như Xuân Diệu, Tế Hanh, Chế Lan Viên... Chỉ từ biết đem thơ làm đòn bẩy cho chế độ, thơ của anh ý là giọt nước mắt làm cho chấn động ao tù, là nỗi bi lụy vạm vỡ vạc của chủng loại sư tử cô đơn...Lúc đó tôi không tồn tại trong tay tập thơ Ðường Về gớm Bắc, tôi chỉ xem tư vấn được dăm bố câu thơ ở chỗ này, chỗ nọ trê tuyến phố đi hát rong vì thế khi phổ nhạc, tôi đề xuất phóng tác thêm vào hồ hết câu thơ ngắn ngủi của thi sĩ để soạn ra bốn bài Hoàng rứa Ca. Ðó là những bài bác Lá Diêu Bông, Qua vườn Ổi, Cỗ bài bác Tam Cúc, Ðạp Lùi Tinh Tú...Bài Lá Diêu Bông quyến rũ tôi ngay mau chóng khi tôi vừa đọc chấm dứt bài thơ thiếu đầu thiếu thốn đuôi. Mở đầu, Hoàng thế đưa ra nhì câu thơ hết sức thân thiết, sẽ là lời khuyên nhủ của một người chị nói với bọn em :

Ðứa nào tìm kiếm được lá diêu bôngTừ ni tao sẽ gọi là chồng !Trước hết chúng ta cần biết lá diêu bông là lá gì ? Lá diêu bông (lá bông diêu thì đúng hơn) là đồ vật lá đặc biệt ở buôn bản Ðình Bảng, Bắc Ninh, phụ nữ thời xưa thường nuốm ra nước rồi để bôi lên mặt mang lại da dẻ được hồng hào tươi đẹp. Với bài xích thơ này, Hoàng cầm cố đưa ra mẩu truyện một chị đàn bà xấu xí, mong mỏi có diện mạo đẹp buộc phải dỗ dành bọn em đi tìm hộ chị sản phẩm lá thẩm mỹ và làm đẹp này...Vài ngày tiếp theo em tra cứu thấy láChị chau ngươi : đâu riêng gì lá diêu bông ?Mùa Ðông sau em tra cứu thấy láChị lắc đầu nhìn nắng vãn mặt sông.A ! Chị hy vọng có mẫu lá thần dược để gia công cho khía cạnh chị rất đẹp ? Chỉ vài ba ngày sau vẫn có fan tìm ra mẫu lá. Ðó là cái lá dân tộc, giản dị là bởi vậy ! tuy vậy chị chau mày nói rằng : đó không hẳn là lá diêu bông ! Rồi 1 năm qua đi, ghi nhớ lời chị nhắn nhủ, lại có người search ra loại lá, nhưng lại chị vẫn chưa chịu gật đầu đồng ý nó, vì thế chị lắc đầu, ngoảnh khía cạnh đi, nhìn nắng vãn bên sông... Bài xích hát liên tục :Ngày cưới chị, em tra cứu thấy láChị mỉm cười, se chỉ cắn trôn kim.Chị đã cha con, em tra cứu thấy láXoè tay, lấp mặt, chị ko nhìn...Khi mang đến rằng không một ai tìm ra mẫu lá thần diệu đề xuất chị bèn đi lấy chồng, thì vào ngày cưới chị, vẫn có người đem về cho chị cái lá thẩm mỹ và làm đẹp của dân tộc. Nhưng mà than ôi, chị sẽ ""lỡ cách sang ngang"" yêu cầu chị mỉm cười, chị se chỉ, chị cắn vào lỗ trôn của cây kim, chị khâu vá cuộc đời vong thân của mình rồi ! Tới khi chị có tía đứa con, vẫn còn tồn tại người lưu giữ tới chuyện chị ước ao có cái lá diêu bông và muốn đem lại cho chị mẫu lá huyền diệu đó thì chị xoè tay phủ mặt, chị không nhìn, giỏi chị không thích nhìn ra dòng lá hoàn toàn có thể làm mang lại chị rất đẹp được nữa !Với đều câu thơ cuối của bài bác Lá Diêu Bông, Hoàng Cầm ao ước nói rằng : ko ai hoàn toàn có thể làm cho người chị tức giận này tốt đẹp được vì dù là tìm thấy loại lá thẩm mỹ và làm đẹp nhiệm mầu thì cũng ko được chị đồng ý :Từ thuở đó, em (Hoàng) cầm mẫu láNơi đầu non, cuối bể, em đi...Lời vi vút, gió quê lắng gọiDiêu bông hời hời hỡi diêu bông !Em đi trăm núi ngàn sôngNào tìm thấy lá diêu bông khi nào ?Với bài thơ phổ nhạc này, tôi đã đại diện thay mặt Hoàng Cầm, trong nhiều năm, đi trăm núi nghìn sông, tức thị đi khắp hồ hết nơi trên quả đât để rao giảng mang đến mọi người nghe hầu như ""thông điệp nhân văn"" của thi sĩ. Ngoài vấn đề nói lên chiếc xấu xí và sự mù quáng của một người chị, bản Hoàng cố kỉnh Ca -- Lá Diêu Bông còn đặt ra vấn đề đãi ngộ lũ em nữa. Bạn chị mong lũ lũ em tìm đủ mọi phương pháp để tô son điểm phấn đến chị rồi chị vẫn đãi ngộ, chị đang lấy làm ông xã kia mà... Tuy thế chẳng lúc nào chị biết nghe tiếng nói của một dân tộc trung thực của bọn em, nói gì mang lại chuyện đãi ngộ ?Bài Qua vườn cửa Ổi thì nói về chuyện bất công và chuyện tham nhũng :Cách xa cha bước qua vườn ổiChị xoạc cành ngang em đứng trông...Hai người mẹ (tức là tín đồ dân nghèo) dắt nhau tới vườn ổi dẫu vậy không được phép vào vườn. Phải đứng xa xa, rồi chị vạch cành lá cho em nhìn. Em thèm ăn uống ổi quá, xin chị hái trộm cho em một quả :-- Này chị ơi ! Xin chị một quả non.Chị không dám hái bắt buộc nói dối em :-- Ổi non, em ơi, còn xanh chátA à ! Ổi non xanh chát lè...Em nhỏ bé bèn :-- Này chị ơi ! Xin chị một quả ương.Chị trả lời:-- Ổi ương, em ơi, bị chim khoétA à ! Ổi ương chim khoét rồi !Em nại xin chị :-- Này Chị ơi! Xin chị một trái chínChị chỉ với biết trả lời:

-- Ổi chín, em ơi tít ngọn câyA à ! Ổi chín vượt tầm tay...Bài Qua vườn cửa Ổi bao gồm câu kết :Lẽo đẽo em đi mặt đường mai sauCúi nhặt chiều mưa dăm quả rụng...

Xem thêm: Chung Hân Đồng, Thái Trác Nghiên Chung Hân Đồng Sau Ly Hôn, Thái Trác Nghiên

Nghĩa là cả hai chị em -- đại diện cho tất cả những người dân nghèo, rẻ cổ bé xíu miệng -- buộc phải lẽo đẽo đi trên tuyến đường đời, không lúc nào được nạp năng lượng một trái ổi như thế nào ở trên cây, cũng chính vì những trái ổi ngon lành đó, hoặc để dành riêng cho người trên tận hưởng thụ, hoặc bị trộm cướp đục khoét hết cả rồi ! nếu thèm ăn ổi, nhị chị em chỉ với biết cúi nhặt phần đa quả ổi thối, rụng rơi trên những tuyến đường chiều, gồm mưa rơi rả rích...Trong mấy bài xích thơ ẩn dụ này, gồm một điều lý thú là Hoàng thay thích chỉ dẫn những mẩu chuyện (gần như chuyện tình) giữa một người trai ít tuổi và một người đàn bà hơn tuổi mình. Bạn được thi sĩ điện thoại tư vấn là chị đó có thể tượng trưng mang lại lý tưởng nhưng thi sĩ từng ôm ấp. Lý tưởng vẫn còn đấy đó hay đã biết thành cướp đi, hiển hiện tại trong thơ qua hình hình ảnh người chị khi thì tươi tắn mặn mà, lúc thì xấu xa nặng nề tính...Bài Hoàng rứa Ca thứ cha nhan đề Cỗ bài xích Tam Cúc ước ao đòi lại một niềm hạnh phúc xa xưa của hai bà mẹ này, nay đã biết thành mất đi vị một ông quan liêu Ðốc Ðồng áo đen nẹp đỏ :Rút trộm rơm đơn vị đi trải ổCỗ bài xích tam cúc mép cong congChị call đôi cây trầu cay má đỏKết xe pháo hồng gửi chị tới quê em...Ghé coi bài, tìm khá tóc ấmEm đừng phệ nữa, chị chớ điTướng sĩ đỏ đen chui xấp ngửaỔ rơm thơm ứ tuổi xuân thì...Ðứa được bài chinh chuyền xủng xẻngÐứa thua bài đáo gỡ không tính thềm.Em đi đêm tướng điều, sĩ đỏÐổi xe hồng, đưa chị tới quê em...Pháo, mã ra bài, năm sau giặc giãQuan Ðốc Ðồng áo đen nẹp đỏXua tốt điều đè lũ tốt đenThả tịnh vàng chuyển chị võng mây trôiEm đứng quan sát theo,Em điện thoại tư vấn : ... Ðôi !Qua bài bác thơ này, Hoàng vậy nói lên một hạnh phúc tuyệt vời và hoàn hảo nhất của hai chị em khi rút rơm nhằm trải ổ rồi thuộc mọi người ngồi tiến công tam cúc trong mấy ngày Tết. Ngồi cạnh chị, em vờ vịt nghé đôi mắt coi bài bác để được ngửi mùi hương tóc ấm của chị. Em tự khuyên em đừng mập nữa nhé ! Em còn xin chị cứ sống trong làng, đừng vội đi lấy ông xã (1) nghe ! Em yêu chị cho độ em chấp nhận đi tối cả tướng mạo điều, sĩ đỏ nhằm đổi rước xe hồng, chuyển chị cho tới quê em. Ai ngờ năm sau giặc giã, quan liêu Ðốc Ðồng áo black nẹp đỏ, (bạo quyền) xua xuất sắc điều đè lũ giỏi đen (đàn áp người dân). Còn thả tịnh vàng, đưa chị võng mây trôi, lấy chị đi mất (cướp đoạt hạnh phúc của nhân dân). Em, Hoàng Cầm, cỗ bài bác trong tay, đứng quan sát theo chị bị chiếm mang đi, em gọi : Ðôi ! tức thị em vẫn chưa chịu đựng thua, em vẫn còn đó đôi cây xe pháo hồng để vẫn kết liễu ván bài xích tam cúc này.Bài Ðạp Lùi Tinh Tú -- thương hiệu ca khúc vì tôi đặt -- thì thể hiện sự xơ xác, bi thương rầu, ngủ vùi của toàn bộ mọi người, chỉ gồm nhà thơ là còn tỉnh thức. Hoàng cầm đưa ra rất nhiều hình ảnh buồn yêu quý như nhỏ bê rubi lạc mẹ, nhỏ chim cu ngồi gù rặng tre, nhỏ chào mồng khát nước, cây ổi giơ xương chống đỡ mùa Ðông, bé phù du ao trời lận đận, nhỏ chim vành khuyên nhủ nhớ bên nhớ tổ. Tất cả, y hệt như đôi cá đòng đong, các ngủ say cả rồi. Chỉ có thi sĩ là còn tỉnh thức, ngồi soi hình vào đáy nước, giơ chân đạp ánh sao tối đang lấp lánh trên khía cạnh ao :Ta là bé bê vàng lạc dáng chiều xanhÐi tìm sim cơ mà sim chẳng chínTa lên đồi thông nằm miếu nhì CôGặm cỏ mưa phùnNgoài đồng sương bóng fan thấp thoángChiều nay người mẹ chẳng về chuồng...Ta là nhỏ chim cu về gù rặng treGọi nắng thơ dại về sân đất rộngMong tin mừng từ đầy đủ trời xaÐưa mây lành về tụ nóc rơm.Ta là nhỏ chào mồng khát nướcVề vườn cửa xưa phân tử nhãn đâm mầm...Ta, cây ổi giơ xương !Chống đỡ mùa Ðông xụp về tiến công úp.Ta là con phù du ao trời lận đậnTrên cánh bèo mặt nước đong gió, lặn dưới nước kiếm tìm saoHứng nước mắt con chim vành khuyênNhớ bên nhớ tổ, vừa rụng chiều nayLàm dềnh phương diện nước gương sen.Ta soi hình vào tận đáy ao đêmChỉ thấy mình đấm đá lùi tinh túNgủ say rồi đôi cá đòng đong...Soạn Hoàng nỗ lực Ca vào tầm đó, tôi không thể theo đuổi mục đích soạn nhạc một cách thuận tiện (dễ hát, dễ dàng nghe, dễ dàng hiểu) như lúc trước nữa. đơn vị báo Ðỗ Ngọc Yến đã nhận được xét :Trước đây người ta chỉ biết Hoàng thế qua thơ tình, kịch thơ, thơ kháng chiến, thơ phản phòng trong thời nhân văn Giai Phẩm. Hiện nay với những bài ca ẩn dụ này, Phạm Duy đưa ra một Hoàng Cầm bắt đầu nhất, hiện đại nhất qua những bài thơ có rất nhiều ẩn ngữ nhất. Ca khúc là vẻ ngoài nôm na nhất hiện nay lại được đóng thêm vai trò diễn tả siêu thực nhất, chuyển tác giả vào trong 1 vị trí hóc hiểm nhất, trình diện trước quần bọn chúng một vấn đề chính trị sắc sảo nhất !Thế là sau khoản thời gian quá căng thẳng mệt mỏi với một số loại ngục ca, tủi nhục ca vì đề nghị lên gân trước thời cuộc, những bài thơ ẩn dụ của Hoàng thế mà tôi biên soạn thành Hoàng chũm Ca vào đầu những năm 80 này khiến cho tâm hồn tôi lắng xuống. Sau khoản thời gian thấy ""dường như"" đã mất quê hương, tôi bỗng nhiên nhiên chạm mặt lại quê hương qua mẩu truyện lá diêu bông, vườn cửa ổi, cỗ bài tam cúc tuyệt qua trọng tâm tình của những con bê vàng, nhỏ chim cu, nhỏ chào mào, nhỏ phù du, con chim vành khuyên... Quê hương của tôi còn rất nhiều cái đẹp chứ không hẳn chỉ bao gồm ác mộng, ngục tù tù, hận thù với tuyệt vọng.Những bài thơ vào tập Ðường Về ghê Bắc của Hoàng cụ được phổ nhạc thành Hoàng cầm Ca vẫn tồn tại buồn rười rượi do nó phản hình ảnh một miền của nước nhà Việt phái nam vào trong thời gian 60-70 mà lại nó chứa đựng quá nhiều hương vị quê nhà nên nó là liều dung dịch an thần cho bạn dạng thân tôi sau khoản thời gian tôi bị chìm đắm vào ko khí chết chóc gây ra bởi thơ Nguyễn Chí Thiện (ngục ca) tốt nhạc Hà Thúc Sinh (tủi nhục ca). Tôi cũng cho rằng : là một người luôn luôn luôn tất cả phản ứng trước nghịch cảnh, tôi tránh việc tự đầy đọa tôi tốt khuyến khích tín đồ nghe lấn sân vào ngõ bí là sự thù hận, oán thù ghét, chửi rủa. Chắc hẳn rằng Ðường Về ghê Bắc (nghĩa là con đường về quê hương) góp tôi tất cả một lối thoát.Dù biết là tương đối khó hát, nặng nề nghe, tôi cũng nỗ lực đem thơ Hoàng cố đi miêu tả ở khắp hồ hết nơi trên thế giới và quả thật tôi dự đoán, sự thịnh hành của Hoàng ráng Ca bị tinh giảm vì đặc điểm ẩn dụ của nó. Mặc dù tại Việt Nam, lá diêu bông trở nên một huyền thoại mới. Vài ba năm sau khoản thời gian những bài bác ca ẩn dụ này được tung ra ở hải ngoại thì làm việc trong nước (nhất là sau khi có chủ trương cởi trói cho văn nghệ sĩ), trong nhạc, gồm Trần Tiến nói đến chuyện lá diêu bông cùng trong đời, tại thành phố vẫn luôn luôn được gọi là Saigon, gồm một đàn bà mở một chiếc quán (quán café hay quán rượu?) lấy tên là QUÁN DIÊU BÔNG. Vào thời gian tôi viết hầu như dòng chữ này, nhà thơ tình họ 70 tuổi của tôi (có lẽ) vẫn ""làm lại cuộc đời"" với cô công ty quán có tên Nguyệt Anh. Cố kỉnh là tối thiểu nghỉ ngơi trên đời này cũng đều có hai bạn tình già của thời đại đấy nhé ! Hỡi các đồng minh ! Hô theo tôi : ""Tình Già Muôn Năm"" ! ""Muôn Năm"" ! ! !Sau khi ra mắt ""thông điệp nhân văn"" của Hoàng Cầm, với dòng tật tham lam, khi nào cũng mong muốn đi cho tới tận thuộc của bất cứ vấn đề gì, tôi còn ước ao viết thêm về con fan của anh do đó tôi luôn luôn nhắc tới anh trong những cuốn HỒI KÝ. Tập tiểu luận Hoàng vắt Trong Tôi này thì muốn nhấn mạnh vấn đề tới địa vị của anh vào văn học tập sử.Tôi ao ước nói rằng : trước hết, vào thi ca việt nam có một giai đoạn được điện thoại tư vấn là ""thời kỳ kịch thơ"" thì người nào cũng phải công nhận chính là thời kỳ của Hoàng Cầm. So với các thi sĩ khác, kịch thơ của Hoàng núm chói lọi nhất mặc dù về sau kịch thơ không hề đất đứng. Sau nữa, thơ của Hoàng nuốm là giờ đồng hồ thơ lên đường loạn lạc sớm sủa nhất cùng được dân chúng mếm mộ nhất trong thời gian toàn quốc lên đường. Trạng thái quan trọng đặc biệt của thơ Hoàng vậy là thơ dìm lên, bao gồm diễn xuất (spectaculaire). Vào thơ của anh, ta thấy tương đối nhiều hình hình ảnh đẹp, chan chứa hương vị quê hương. Tất cả tứ thơ của Hoàng Cầm, mặc dù là thơ tình, thơ lịch sử, thơ kháng chiến đều rất vững chãi. Thơ năm chữ, thơ lục-bát mọi được gửi thể rất giỏi. Hoàng cố dùng đều từ ngữ của dân tộc, thơ anh không lai căng như của vài nhà thơ lớn khác. So với thơ cùng một con đường hướng là thơ Nguyễn Bính, thơ Hoàng cố cao hơn, trí thức hơn. Hoàng núm còn xứng đáng quý tại vị trí không khi nào chịu chết thật phục trong những lúc có phần đông nhà thơ khác, vì nguyên nhân này tại sao nọ, phải gật đầu đồng ý đường lối âm nhạc ""được"" chỉ huy. Thơ Hoàng cố gắng không khi nào tỏ ra là bị nghiền buộc. Trái lại là khác. Hãy lưu giữ lại bài bác thơ Em bé nhỏ Lên Sáu anh viết vào thời kỳ cải cách ruộng đất ở Việt Nam. Ðầy tính nhân phiên bản :Em bé xíu lên sáu tuổiLủi thủi kiếm tìm miêng ănBố : cường hào nợ máuÐã trả trước nông dânMẹ bỏ nhỏ lay lắtÐi tuột vào vào Nam.. . . . . . . . . . . . .Bụng phình lại ngặng cổMắt tròn đỏ hoe hoeEm quan sát đời bỡ ngỡLạy bà xin chén cháoCháu miếng cơm, thầy ơi !Có một chị cán bộÐang phát rượu cồn thôn ngoàiChợt chú ý ra phía ngõNghe giờ đồng hồ kêu lạc loài.Chị rùng mình nhớ lạiNăm đói hèn từ lâuChị mới năm tuổi đầuLiếm lá khoai giữa chợ.Chạy vùng ra phía ngõDắt em bé bỏng vào nhàNắm cơm dành chiều quaBẻ cho em một nửa.. . . . . . . . . . . .Chị đi chợt lùi lạiNhìn đứa bé xíu mồ côiCố tìm dấu thù địchChỉ thấy một con người...Hoàng thay còn viết một vở kịch thơ ngắn, nhan đề TIẾNG HÁT, nói về truyện Trương Chi. Thi sĩ biến chuyển lời hát ái tình của Trương chi thành tiếng hotline của trường đoản cú Do. Mỵ Nương là tượng trưng cho giới âm nhạc bị nhốt và Quận Công, cha của Mỵ Nương là thay mặt cho oai quyền độc đoán. Vào vở kịch thơ này còn tồn tại thêm nhân thứ Hồng Hoa, thiếu nữ tỳ, tượng trưng mang lại nhân dân đói khổ. Giờ hát lôi kéo mọi người đang bị hành hạ hãy đứng lên :Nào tín đồ quả phụ white khăn tangNào đứa em mồ côi khát sữaNào ai sinh sống nhục, bị tiêu diệt oanNào ai rã lìa song lứaNghe tiếng hát này.Trong khi người cha của Mỵ Nương truyền lệnh : Khoá bí mật cửa lầu, che cả sông, để không còn tiếng hát (2) thì tiếng hát tự do thoải mái vẫn lọt cho tới lòng bạn :Cửa ngoài bằng đá tảng, tiếng hát đẩy được vàoVì sẽ là tiếng điện thoại tư vấn của trời cao khu đất rộng.Và Mỵ Nương, tức là giới văn nghệ, vẫn dũng cảm :

Cánh cửa khoá <...> ta mở đượcTa thừa qua tường đáTa chạy ra sông đi tứ phương trờiTìm giờ hát, ta đi thuộc thiên hạ...Sau phong trào phản kháng vào thời điểm cuối thập niên 50 của tất cả trí thức Hà Nội, Hoàng Cầm tương tự như các bạn bè trong nhóm Nhân Văn Giai Phẩm bị đối xử ra sao, mọi bạn đã biết. Cần đợi tính đến gần đây, với phong trào glasnost ở các nước Ðông Âu và với sự cởi mở ở vn thì vị thế nhà văn, công ty thơ của anh và của những bạn anh bắt đầu được phục hồi.Tôi chần chờ sự thương nhớ của tôi đối với một người chúng ta thơ xa xưa -- qua đầy đủ Hoàng thay Ca -- có tạo nên thi sĩ bị phiền lụy (3) hay có mang lại cho anh một an ủi nhỏ tuổi nhoi như thế nào không, nhưng mà tôi cực kỳ vinh hạnh được xuất hiện trong đời anh từ lúc còn trai trẻ cho tới khi vẫn tóc bạc tình răng long, mặc dù tôi chỉ được ngay sát anh trong một thời hạn rất là ngắn ngủi. Sự chung tình đó cũng còn dựa vào ở phép kỳ lạ của cuộc đời khiến tôi bỗng gặp gỡ lại vk cũ của anh và thiếu nữ tôi ""quen biết"" khi còn là bào thai trong bụng mẹ, cùng một lúc với vấn đề tôi mày mò ra những bài bác thơ ẩn dụ của anh.Trong vòng 10 năm nay, tôi luôn luôn luôn có mặt trong mái ấm gia đình anh nhằm theo dõi quãng đời của anh vào mức xế chiều. Ðể được nghe ngân nga một vài câu thơ trác tuyệt của anh gửi cho vợ cũ và đàn bà :

Rực sáng chân mây một điệu đànBiển động bừng chớp mắt Kiều LoanMắt điên, mắt sóng men huyền diệuXanh thẳm hàng mi bến phù hợp tan.Cả Thái bình dương là hạt lệMột người đi biệt một hành tinhCả dãy Trường sơn là vệt phẩyNgắt dòng thơ trang sử u tình.Bẩy sắc đẹp mây chìm đợi bão tanHôm làm sao nắng xoá vệt thời gian...Gò cao má ửng đùa thiên mệnhEm bao gồm về ko ? Hỡi giờ đồng hồ vang !Tôi dìm Kiều Loan, nhỏ ruột của Hoàng vắt là nhỏ nuôi và đã giúp sức cho phụ nữ về cả cuộc sống vật chất lẫn đời sống tinh thần, lo ngại cho bé nuôi trong bài toán gia đình tương tự như trong công việc làm ăn. Thấy phụ nữ nuôi thích văn nghệ, đã những lần, Kiều Loan xuất hiện bên tôi trong số những buổi ngâm thơ xuất xắc diễn kịch thơ... Trên San Jose là vị trí cư ngụ, Kiều Loan khôn xiết được hoan nghênh mỗi khi xuất hiện thêm trước khán thính mang với tiết mục dìm thơ xuất xắc diễn kịch.Tiếng thơ Hoàng vắt lúc làm sao cũng có khả năng gọi người về. Về với tình yêu, về cùng với gia đình, về với xóm làng, nói tóm lại về với quê nhà mà suốt cả quảng đời Hoàng ráng xưng tụng :Có âm thầm ru vọng giờ Khanh ?Dòng lệ mặn dẫu kia môi héoNgửng đầu sao sáng bỗng nhiên long lanhSao treo lối nhỏ dại về quê mẹMẹ hotline nghìn thu : nhỏ hỡi ! ... Khanh !Ai call nghìn thu : Em hỡi ! ... Anh !Tôi muốn được nhìn nhận như người chúng ta thơ cũng róng tiếng call tôi qua rất nhiều câu thơ mà vào trong 1 hoàng hôn khôn xiết tím, trong một quán ăn uống rất sang, trên bãi tắm biển San Francisco khôn xiết vắng, người con gái của thi sĩ là Kiều Loan đang ngâm mang lại tôi nghe :Ðất Bắc bùi ngùi thương phận bạcÐiù hiu thân nỗ lực bến sông mơChân ai đi lén về xa kia ?Bỏ lại vườn cửa hoang láng nguyệt mờNức nở canh chầy hoài thánh thótKhóc làm đưa ra nữa tuổi đương tơ...Gần phía trên (1989-90) Hoàng cụ tái xuất hiện thêm trên văn lũ với rất nhiều tập thơ Men Ðá Vàng, Mưa Thuận Thành trong các số đó tôi thấy con tim khối óc của anh vẫn bền bỉ như gạch bát Tràng, vẫn ẩm ướt như cơn mưa phục sinh của dân tộc. Vào tập Mưa Thuận Thành, Hoàng ráng cho đăng nguyên văn bốn bài xích thơ trong tập Ðường Về ghê Bắc nhưng tôi phổ nhạc với phần đông tên Lá Diêu Bông, Cây Tam Cúc, Quả cùng Về với Ta... Công ty chúng tôi đã thảo luận thư từ trong đó, nhị ông già xung quanh 70 tuổi vẫn cứ xưng hô ngươi tao như vào tuổi 20. Công ty chúng tôi đều cho rằng cả hai thằng bạn, vào tầm khoảng gần khu đất xa trời, rốt cuộc đều thấy đời mình chỉ là một trò chơi ! trò chơi đã đưa hai đứa lên khôn cùng cao, rồi đã và đang dìm hai thằng xuống rất sâu cơ mà cả nhì kẻ đãng tử này mọi được cứu vớt rỗi bởi một gai dây túng thiếu ẩn. Ðó là gai dây cảm nhận, rung cồn và sáng tạo nghệ thuật tạo cho chúng tôi, sau khá nhiều cơn đồ vã, vẫn hoàn toàn có thể gạn đục khơi vào rồi làm nên những vần thơ điệu nhạc đẹp đẹp sức sống vi diệu của nhỏ người. Vâng ! nghệ thuật và thẩm mỹ đã rửa hồn bọn chúng tôi, như Hoàng thay nói : ton art purifie ton âme và sẽ còn giúp công ty chúng tôi đi nốt tuyến đường đã chọn : nhỏ ÐƯỜNG TÌNH, tình nước, tình người.Mùa Xuân 1984Phạm Duy

------------------------------------------(1) è Tiến đã khai thác câu này nhằm soạn ca khúc của anh.(2) Trạnh lòng nhớ tới giờ đồng hồ hát của mình, than ôi, cũng hiện giờ đang bị cấm đấy !(3) Hoàng cầm bị bắt vào thời điểm năm 82 vị nhờ một Việt Kiều mang tập thơ MEN ÐÁ VÀNG ra nước ngoài quốc cho con gái. Chưa phải vì Hoàng rứa Ca...